Z E E L A N D B R U G, Zeeland-Brücke , Zeeland Bridge , La Zelandoponto , Zeelandbroen

donderdag 31 december 1992

Nieuwsberichten 31-12-1992

Zeelandbrug vrij baan voor automobilist

Zeelandbrug vrij baan voor automobilist
COLIJNSPLAAT - De tolgaarder wordt bedankt, zijn werk zit erop. Na 27 jaar wordt de Zeelandbrug vrij baan voor de automobilist: er wordt vanaf vanmiddag geen tol meer geheven. En dus zijn de mensen achter het loket hun baantje kwijt.

Het laatste kaartje wordt om 3 uur verkocht. Niet met fanfare, waarmee de brug in 1965 werd ingewijd. Ook niet met een treurmars, zoals de tolgaarders hadden gewild. Maar met een slooppartij. De tolhuisjes worden onmiddellijk ontmanteld, de slagbomen afgebroken en de kassa's, bureaus en verwarming eruitgehaald. Nog voor oudejaarsavond zal er weinig meer over zijn van de pitsstop aan de zuidkant van de brug.
Op Schouwen-Duiveland zullen sommigen de vlag uitsteken. Werd het provinciaal bestuur van Zeeland in 1961 bij de presentatie van het plan voor de brug nog geprezen om zijn moed, ondernemingsgeest en fantasie, onder aanvoering van de burgemeester van Zierikzee is er de laatste jaren actie gevoerd om de brug tolvrij te krijgen.
"'t Is morgen feest, he!" blafte een automobilist gisteren nog een van de tolgaarders achter het loket in het gezicht. "Voor mij nie" , kon die slechts antwoorden. En op de voorlaatste dag van de tolheffing kreeg een andere lokettist nog allerlei enge ziektes en kortnamige lichaamsdelen naar het hoofd geslingerd, omdat een automobilist zonder vijf gulden te betalen door de slagboom wilde.
Het was drie decennia geleden inderdaad een voortvarend provinciaal bestuur, dat de brug liet bouwen. De langste brug van Europa op dat moment. Vijf kilometer over de Oosterschelde (toen nog twee woorden) tussen NoordBeveland en SchouwenDuiveland. Met 54 pijlers en een beweegbaar stuk. Voor die tijd was het al een kunstwerk, ingenieus bedacht door ir. J. G. Snip. Het rijk wilde de brug niet betalen. Het was puur het initiatief van Zeeland zelf, dat de geraamde 61 miljoen gulden wilde voorschieten, mits dat geld via tolheffing zou worden terugbetaald.
tegenvallende opbrengst
Het werd uiteindelijk 83 miljoen, een rit kostte de automobilist bij de opening een rijksdaalder. Maar door tegenvallende opbrengsten en groeiende onderhoudskosten staat er morgen nog zo'n achttien miljoen 'open'. Gedeputeerde Staten hadden de tol tot 1999 nog willen handhaven, maar Provinciale Staten durfden de opstand der Zeeuwen niet nog langer negeren. Middenstanders halen opgelucht adem (geen opstoppingen meer, geen wachttijd, geen bonnetjes meer) en veel mensen van de voormalige Zeeuwse eilanden zijn blij dat ze de knip dicht kunnen houden. Weliswaar kostte een kaartje voor de vaste klanten (via een veertigrittenkaart) de laatste jaren maar 1,25 meer, de 'zunigheid' van de Zeeuwen is niet louter spreekwoordelijk.
In het tolhuis kunnen ze daar maar moeilijk over uit. Jan Clarijs, sinds acht jaar 'oppertollenaar', vindt de kritiek op de tolheffing maar kortzichtig. "Vroeger moesten ze voor de boot toch ook betalen? En dat duurde wel veertig minuten, als de pont tenminste voer. Toen de brug kwam, was-ie ideaal. Nu mopperen ze over 1,25. Maar ze zullen de tol missen, hoor. Altijd 's morgens een begroeting, een vriendelijk woord. "Wat bent u laat vanmorgen!" "Zo, nieuwe auto?"
Hij begrijpt de provincie niet. "Hier hebben ze kans om geld binnen te halen; dat gooien ze nou weg. Voor de vaste klanten had het nog wel goedkoper gekund. Maar wat maakt die vijf piek een vakantieganger nou uit? Zaken kunnen het bedrag declareren. En voor de rest is tol net zo gewoon als veergeld."
Hij zetelt boven het tolhuis. Is destijds het bedrijfsleven ontvlucht, voor deze zelfstandige, stressloze baan. Hij heeft maar een baas boven zich, de hoofdingenieur-directeur van de Provinciale Waterstaat, die tevens onbezoldigd directeur van de Provinciaal Zeeuwse Brug Maatschappij is. Clarijs is officieel zijn assistent en leidt een ploeg van 23 tolgaarders. Geen vast personeel, maar deeltijdwerkers. De opheffing van de tol is al zo lang uitgesteld, dat de NV de laatste jaren alleen nog met 'reserve-tolgaarders' werkt. Voor de meesten is het een baan naast een baan. Boeren zitten erbij, en boerinnen, een fruitteler, een cafebaas, een voormalige bloemist die nu een hobbyzaak heeft.
Voor hen is het een grote strop. Piet de Graaf, de ex-bloemist: "We dachten dat we toch een soort ambtenaar waren, maar ze spiegelen zich aan het bedrijfsleven: we gaan er gewoon uit. Ik heb hier achttien jaar gezeten, nu krijg ik tweeenhalf jaar 73 procent van mijn laatste loon. Ik zou niet weten, of ik nog elders aan de slag kom. Zeker niet in zo'n baan, waarin je werktijd zo flexibel is als hier." Hij vindt het afschaffen van de tol belachelijk: "Het is het enige in de provincie, dat geld oplevert. Wat loop je straks niet mis aan inkomsten. Maar die brug kost wel miljoenen aan onderhoud. Alleen het schilderwerk al."
Boven heeft Clarijs alles bijgehouden. Elk verkocht kaartje is geregistreerd, geen gulden is er volgens de chef ooit zoekgeraakt. "In het begin viel het gebruik van de brug tegen, hij was te ruim geschat. Maar op een gegeven moment is het verkeer behoorlijk aangetrokken. In 1985 passeerden hier ruim 2,6 miljoen voertuigen per jaar en bracht de tol 8 miljoen op. In de volgende jaren bleef dat zo, totdat eind '87 de Oosterscheldedam opengesteld werd: in '88 telden we ruim 2 miljoen voertuigen en een omzet van 5,8 miljoen gulden. Maar die stand is langzaam weer opgelopen, ondanks het feit dat de weg over de dam gratis is." De concurrentie met de door het Rijk aangelegde (en daardoor tolvrije) Oosterscheldedam is minder negatief uitgevallen dan verwacht. Het verkeer over de brug liep met 25 procent terug en niet met 50, zoals geraamd was. Er zijn er nog wel die voor een paar gulden omrijden, "maar over de brug is de weg naar Rotterdam 30 kilometer korter" , zegt Clarijs.
De brug is behoorlijk veilig, vindt hij. Zeven mensen zijn er verongelukt sinds 1965, 164 aanrijdingen zijn er geregistreerd op de overspanning die geen vluchtstroken heeft. Een enkele keer wordt de brug afgesloten voor het verkeer vanwege storm of gladheid. Dan moet zelfs de burgemeester van Zierikzee omrijden.